NET.KUNST

Slauerhoff kon in gedichten wonen. Wie in gedichten wil wandelen, kan terecht bij 'Dichter in het web'. Dit internetproject van Poetry International is speciaal bedoeld voor middelbare scholieren in de bovenbouw, maar ook leuk en leerzaam voor anderen.

Volgens Gorter hoef je, om een gedicht te doorgronden, maar drie dingen te doen: lezen, lezen en nog eens lezen. In het 'Dichter in het web'-project wordt dieper tot gedichten doorgedrongen aan de hand van achtergrondteksten, animaties, foto's en geluidsfragmenten. Hoe zit het metrum in elkaar, wat vinden critici en lezers van het gedicht, wat vindt de dichter er zelf van?
Wie snuffelt naar poëzie op het net, komt allerminst bedrogen uit. Poëzie leeft, zoveel is er te vinden. Behalve een speciale startpagina die gewijd is aan gedichten (poezie.pagina.nl), staat het web boordevol met Nederlandstalige tijdschriften alias e-zines, gewijd aan poëzie. Een overzicht:
Ballustrada het literaire tijdschrift van Zeeland, voor en door 'jonge, oude honden'. De redactie, die zetelt in Terneuzen, brengt regelmatig een themanummer uit. Naast poëzie is er ook aandacht voor 'randgebieden' van de literatuur, zoals mail-art en jeugdliteratuur. Veel geeft Ballustrada echter niet bloot op de site: daarvoor zul je het blad moeten kopen of je abonneren.
De Brakke Hond het tijdschrijft 'met de neus', bedoeld voor voor jonge honden in de Vlaamse en Nederlandse letteren. De papieren versie bestaat sinds 1983, de elektronische versie sinds 1995. Deze site publiceert wel alle teksten. Ook is een uitgebreid archief te raadplegen.
Meanderkrant : verschijnt wekelijks op zondag in je elektronische postbus. Bevat gedichten van wel honderd Nederlandse, Vlaamse en Afrikaans dichters. Ook zijn hier links te vinden en poëziekaarten.
Passionate mooie, knalrode site van de Rotterdamse organisatie Passionate, die zich richt op de 'nieuwe letteren'. De toverwoorden zijn jong en intercultureel. Helaas wordt de site meer als uithangbord gebruikt van het papieren blad. Wie alvast fragmenten wil lezen uit het romangedicht 'De aardse komedie' van Pieter Boskma dat pas in maart verschijnt, zal het tijdschrift moeten kopen.
Rottend Staal de enige, bijna dagelijks 'verse' digitale poëziekrant van Nederland, gemaakt door het Groningse gezelschap de Dichters uit Epibreren. De dichters, onder wie Bart FM Droog, treden sinds 1994 op met een mix van poëzie en geluid. Sommige optredens zijn te beluisteren op de site.
Writers Block magazine verschijnt tien keer per jaar en is louter een elektronisch tijdschrift. Behalve aan poëzie wordt ook aandacht besteed aan film, muziek, televisie en politiek.
Als poëzie inmiddels je neus uitkomt: surf dan naar www.haikots.nl. Deze pagina staat vol misselijkmakende poëzie.
(Irmgard Breugelmans, Brabants Nieuwsblad/De Stem, 25-1-2002)

'IS ER VERSCHIL TUSSEN MUZIEK EN POËZIE?'

Als Achterhoekse scholieren een beetje aangespoord worden om hun dichterlijke kwaliteiten aan te boren, blijken ze niet zelden talent te bezitten. Zaterdagmiddag waren ze te horen in de openbare bibliotheek van Winterswijk.

WINTERSWIJK/GROENLO - Hanneke van Bergen, lerares op de Winterswijkse scholengemeenschap De Driemark, gaf haar leerlingen nog een stoomcursus poëzie. 'Om ze in elk geval boven het sinterklaasniveau uit te laten stijgen', laat ze zaterdagmiddag in de Winterswijkse bibliotheek weten. En het hielp. Maar liefst tien leerlingen komen in de biblotheek op het podium om hun pennenvruchten te laten horen.
Van de Groenlose en Lichtenvoordse school Marianum komen er maar drie leerlingen met hun verzen, maar die blijken wel een stuk rijper. 'Dat klopt' , zegt hun leraar Piet Gerbrandy, zelf een verdienstelijk dichter. 'Zij hebben al vaker poëzie geschreven. Er zijn er nog wel meer op school die schrijven, maar deze durven hun werk hier voor te dragen.' Het blijkt niet gemakkelijk om eigen gedichten aan de buitenwereld prijs te geven. Een jongere die over liefde, verdriet of andere zaken schrijft, maakt zich kwestbaar. Alleen de sterkere durft.
Zoals Imke te Selle die moeite heeft met opstaan. 'Een donzen ruimte om me heen. Warm en tevreden. Plots een koude windvlaag, kabaal en beweging. In één klap is het licht daar. Koud en boos. De wijzers van de klok, kijken mij onverbiddelijk aan. Ik, ik wil, ik wil niet. Ik wil niet opstaan.'
Robin Meinen laat zien dat een gedicht niet veel hoeft te betekenen. 'Meisjessarcofaag. Jaskraag. Den Haag. Vaag? Gat in de ozonlaag.' Volgens Alex Leenders is er geen verschil tussen muziek en poëzie en daarom zet hij zich maar achter de piano en speelt een dromerig stukje. Later begeleidt hij Marianne Welman die met haar prachtige stem een eigen gedicht zingt.

Maar, omdat er ook in de poëzie altijd wel iets te leren valt, zijn de Dichters uit Epibreren uitgenodigd. Deze drie man sterke groep bestaat uit de dichters Bart Droog en Tjitse Hofman. Jan Klug maakt de muziek.
De groep ontstond zo'n acht jaar geleden en heeft zijn intrek genomen op het eilandje Epibreren in de Waddenzee. De bijdrage van muzikant Klug is bijzonder omdat hij op allerlei manieren muziek weet te maken. Droog en Hofman hebben een bijna kaal hoofd. 'Een gabberkapsel', vinden ze zelf. Geen wonder dat ze ook een gabbergedicht voordragen onder de stampende tonen van een machine. Het is dan even herrie in de bibliotheek.

Donderdag 7 februari is de volgende Winterswijkse Gedichtendag. Dan komen Tsead Bruinja, Daniel Dee, Sieger M. Geertsema, Peter de Groot en Benne van der Velde.
(De Twentsche Courant Tubantia, 28-01-2002)

naar boven

PREMIÈRE - VOOR IEDERE DICHTER EEN PODIUM

Bart FM Droog de eerste Groninger Stadsdichter? 'Ik zou wel willen.' Hoe schat hij dan zelf, als een van de dertig kandidaten, zijn kansen in? Het maakt hem wat verlegen. 'Daar laat ik me niet over uit.'
De verkiezing van een offoiciële stadsdichter is een nieuw element van de Poëziemarathon in Groningen, die vandaag voor de derde keer gehouden wordt. De marathon is het Groningse antwoord op de jaarlijkse Nationale Gedichtendag. een idee van dichter Droog: 'Hier gaat het leven 24 uur door. Voor café's gelden geen sluitingstijden, dat is typerend voor Groningen.'
Bart FM Droog (1966) kan het weten, want hij werkte jaren als barkeeper in een nachtcafé. Dat is niet meer nodig: met zijn muzikale poëzieact Dichters uit Epibreren, zijn dichtbundels, zijn 'dichtershoek' in het Nieuwsblad van het Noorden en af en toe een klus voor een uitgever, verdient de dichter genoeg aan de dichtkunst en is bijklussen niret meer nodig.
'Dichters over Repin' was zo'n leuke opdracht. Trots bladert hij in het kersverse exemplaar van de dubbeltalige bloemlezing die vanmiddag in het Groninger Museum officiel wordt gepresenteetrd. 'Betaald dor de Gasunie, de grote sponsor van de Repin-tentoonstelling.'
Vandaag zijn er de hele dag dichters in het museum om hun bewondering voor de grote Russische schilder uit te spreken. Droog gaat zeker even kijken. Benieuwd is hij ook naar de Gedichtenlunch, om 12 uur in eetcafé Stadtlander. 'Daar treden Groningse dichters op die ik nog niet in actie heb gezien.' Droog houdt graag voeling met zijn dichtende stadsgenoten - al jaren helpt hij het prille literaire talent aan een podium.
Traditiegetrouw mag het onbekende talent zich ook melden op de slotmanifestatie, vanavond in Huize Maas. Tegen de klok van twaalven is het open podium voor iedere dichter in de zaal die nog niet is geweest, maar wel graag wil. 'Dat zijn soms ook bekende namen. De eerste keer kwam Rawie het podium op', vertelt Droog met veel genoegen. Ter afsluiting klinkt dan het Groninger volkslied dat luidkeels wordt meegezongen.
Natuurlijk zou hij aanwezig willen zijn op de slotmanifestatie - maar het onderhavige bestuurslid van stichting Poëziemarathon moet verstek laten gaan. 'Ik heb een optreden in Zwolle, dat kan ik niet laten schieten.'
Poëziemarathon Groningen, 31 januari: op meer dan tien locaties in de stad klinkt de hele dag poëzie (op de Vismarkt via intercom!); slotmanifestatie in Huize Maas, vanaf 20.30 uur (www.poeziemarathon.nl)
(Truus Ruiter, kunstkatern, De Volkskrant, 31-1-2002)
Noot Droog: het 24-uurs idee was een een-twee-drietje was van boekhandel Scholtens Wristers, uitgever Anton Scheepstra en Droog.

naar boven

RADIOTIP: KLARA, VANAF 8.55 uur STUDIO BRUSSEL, 11-13 uur

Elf nieuwe gedichten uit de, naar Claus' eigen zeggen, ,,afdeling voor iedereen toegankelijk en begrijpelijk''. Op Klara hoort u de dichter ter afronding van elk programma een van de elf gedichten lezen. Het eerste gedicht hoort u om iets voor negen uur 's morgens, het elfde nog net voor middernacht. In Alinea (12.00-13.00 uur) ontvangt Chantal Pattyn Willy Tibergien, de stichter en onvermoeibare bezieler van het Gentse Poëziecentrum.

In een extra feestelijke Republica laat Studio Brussel zijn favoriete dichters aan het woord met hun favoriete gedicht. Op het programma staan onder anderen Dimitri Verhulst, Rutger Kopland, Bart FM Droog, Ramsey Nasr en Tom Lanoye en Gerrit Komrij.
(De Standaard (B), 31-1-2002)
naar boven

POËZIEFESTIVAL WINDESHEIM

Zwolle - Het poëziefestival Windesheim Dicht! wordt dit jaar gehouden op donderdag 31 januari.
Het avondprogramma wordt gevuld met gedichten van studenten, afgewisseld met het optreden van de dichters Epibreren en Stijn van der Loo. Het thema is dit jaar: Rauw, hees, teder. De zaal op het hogeschoolcomplex gaat om 20.00 uur open. Kaarten kosten in de voorverkoop 3 euro.
(Zwolse Courant, 31-1-2002)

naar boven

BART FM DROOG EERSTE GRONINGER STADSDICHTER

Groningen - Bart FM Droog mag zich de eerste officiële Groninger Stadsdichter noemen. Dat maakte cultuurwethouder Wichter Pattje bekend tijdens de slotmanifestatie van de Groninger Poëziemarathon.

Om de keuze voor de Stadsdichter te bepalen, riep het college van b & w vorig jaar een adviescommissie in het leven. Via de media en affiches riep de gemeente daarna kenners en dichters op om zichzelf of een ander onder de aandacht van de commissie te brengen. In totaal dienden 31 kandidaten zich aan. Belangrijkste criteria waren dat de Stadsdichter in de stad Groningen woont, op professioneel niveau werkt en dat de gedichten de potentie moeten hebben een breed publiek aan te spreken.

Volgens de commissie voldoet Droog aan alle eisen en kenmerkt zijn poëzie zich door directheid. Het feit dat hij al jaren onvermoeibaar optreedt als officieuze ambassadeur en initiator van de dichtkunst uit Groningen was voor
de commissie ook een reden om te besluiten hem voor te dragen voor de functie. Droog is voor twee jaar benoemd als Stadsdichter en heeft als taak zes tot acht gedichten per jaar te schrijven over actuele gebeurtenissen en
ontwikkelingen in Groningen. Hij ontvangt hiervoor een vergoeding van 5000 euro per jaar.

"Ik weet niet of de Stadsdichter hier aanwezig is", liet Kees van der Hoef donderdagmiddag weten. Hij voegde onmiddellijk aan zijn woorden toe: "Ik heb zo'n donkerbruin vermoeden van niet." Van der Hoef bevond zich op dat moment in café De Stadtlander, om zijn onderdeel van de Poëziemarathon te presenteren. Hij had hiervoor dichters uitgenodigd die verbonden zijn aan het Groningse tijdschrift Krödde. Zij lazen elkaar voor uit eigen werk tijdens een 'gedichtenluncht', alhoewel de meesten alleen maar een kopje koffie of een glas fris voor zich hadden staan.

De Poëziemarathon maakte voor de derde keer deel uit van de landelijke Gedichtendag. Evenals voorgaande jaren spande Groningen de kroon met het houden van een programma waarin de liefhebbers gedurende 24 uur konden genieten van voordrachten, op verschillende plekken in de stad en met medewerking van zo'n zestig dichters. In Athena's Boekhandel vond het drukbezochte Poëzieontbijt plaats, met dichteres Esther Jansma. En in het
Universiteitsthater stond deze keer de vorig jaar overleden Groninger dichter Kees Stip centraal. Onder de noemer 'Stip/t op rijm' droegen medewerkers en studenten van de universiteit hun favoriete gedicht van Stip voor.

Het Groninger Museum bracht een speciaal programma naar voren dat nauw aansluit bij de overzichtstentoonstelling van de negentiende-eeuwse Russische schilder Ilja Repin (1844-1930). Onder de noemer 'Dichters over Repin' konden de liefhebbers voordrachten horen van gedichten die op het werk van Repin zijn geïnspireerd. Anneke Brassinga, Sergej Gandlevskij, Wouter Godijn, C.O. Jellema, Rutger Kopland, Tonnus Oosterhoff, Alexej
Poerin en Edward van de Vendel brachten hun speciaal voor dit programma gemaakte poëzie naar voren. Daarnaast werd de tweetalige en gelijknamige bundel van de Groninger uitgeverij Passage gepresenteerd.

Maar het hoogtepunt volgde tijdens de slotmanifestatie, nadat veel bekende en onbekende dichters (0nder anderen Jean Pierre Rawie, Anne Vegter, Simon Vinkenoog, Menno Wigman en Joost Zwagerman) het podium van Huize Maas hadden betreden. En nadat Wichter Pattje de naam van de Stadsdichter had genoemd, hadden velen het antwoord gekregen op die ene prangende vraag, die de afgelopen maanden voor de nodige onrust binnen het Groninger dichterswereldje wist te zorgen.
(Jacob Moerman, Groninger Dagblad, 1-2-2002)
naar boven

BART FM DROOG STADSDICHTER

Het dagje poëzie begon op het moment dat de klok donderdag 31 januari sloeg. Na de aftrap in de Silo was het 24 uur lang prijs in de binnenstad. Terwijl heel de lage landen 'Gedichtendag' vierden, onderging Groningen voor de derde keer de Poëziemarathon. Gedichten op de Vismarkt, in kroegen, tijdens ontbijt, lunch en diner, in musea, theater en in de bieben. En sinds donderdagavond laat is de Martinistad voor het eerst in haar bestaan in het bezit van een echte Stadsdichter: Bart FM Droog.
[voorpagina Groninger Gezinsbode, 1-2-2002, met daarbij een ongeveer kwartpagina grote kleurenfoto van J.A. Deelder, sprekend in De Silo. De oplage van de Gezinsbode bedraagt circa 90.000 exemplaren, zover ons bekend]
naar boven

naar boven

BART FM DROOG EERSTE STADSDICHTER VAN GRONINGEN

Groningen heeft een stadsdichter: Bart FM Droog. Dat heeft wethouder Pattje gisteren bekend gemaakt aan het eind van de Poëziemarathon in Huize Maas. Met de instelling van een stadsdichter wil de gemeente bijdragen aan de zichtbaarheid van de poëzie voor een groot publiek.

Voor de keuzecommissie was Bart FM Droog dan ook een logische keuze. Zijn werk is toegankelijk voor een breed publiek. Het is direct en zonder opsmuk. Daarnaast is Bart FM Droog een podiumkunstenaar. En dat past bij Groningen, want Groningen loopt voorop in de herwaardering van poëzie als podiumkunst.

De stadsdichter gaat zes gedichten per jaar schrijven. De gedichten worden gepubliceerd in de Groninger Gezinsbode.
(openingspagina website Gemeente Groningen: www.groningen.nl, 1-2-2002)
naar boven

STADSDICHTER!

Onze eigen huisdichter, presentator, het geweten van onze vaste slijter en onvermoeibaar mobiele dichter Bart FM Droog is door de Groninger gemeenteraad gekozen tot eerste officiële Stadsdichter. Hulde!

Lees hier wat zulk een functie inhoudt: http://www.poeziemarathon.nl/stadsdichter/

(website Literatuurfestival De Wintertuin (Arnhem/Nijmegen) www.wintertuin.nl, 1-2-2002)

naar boven

GRONINGEN HEEFT EEN ECHTE STADSDICHTER

Groningen - Eindelijk, maar toch: Groningen heeft zijn eigen stadsdichter. Bart FM Droog giet de komende twee jaar het stadse reilen in zeilen in klinkende verzen. Wethouder van cultuur Wicher Pattje maakte dat donderdagavond bekend tijdens het slot van de Poëziemarathon in Huize Maas. Aan het ambt is een prijs verbonden van 5000 euro.
Eindelijk, maar toch: Groningen heeft zijn eigen stadsdichter. Bart FM Droog giet de komende twee jaar het stadse reilen in zeilen in klinkende verzen. Wethouder van cultuur Wicher Pattje maakte dat donderdagavond bekend tijdens het slot van de Poëziemarathon in Huize Maas. Aan het ambt is een prijs verbonden van 5000 euro.

Droog nam de prijs onder luid gejuich in ontvangst. Het plan dat de juryleden aangesproken moet hebben was een digitaal spreekuur: Droog gaat verstopte dichters van raad voorzien. Ook gaat hij gedichten voordragen op begrafenissen van anonieme stadjers. Zijn liefste wens: ooit nog eens door Piet van Dijken geïnterviewd te worden.

Naast enkele literaire helden bedankte Droog de initiator van het project: D'66 raadslid Thomas van Dalen. Van Dalen was verheugd over de ontknoping: "Ik denk dat Bart als geen ander in staat is om het stadsdichterschap vorm te geven. Degene die hem op gaat volgen krijgt het nog moeilijk."
(Nieuwsblad van het Noorden, 1-2-2002)
naar boven

LANDELIJKE GEDICHTENDAG WAS GROOT SUCCES

Van het parlement tot in de supermarkt gaven Nederlanders zich gisteren over aan de poëzie. In Rotterdam presenteerde Gerrit Komrij zijn poëzietijdschrift 'Awater' en Groningen kreeg zelfs een officiële stadsdichter.

Amsterdam - "Met onzekere letters schrijft iemand in een schrift/ dat 's nachts onder zijn kussen ligt:/ 'Hij nadert, nu nadert hij echt,/ de vrede'.'' Met deze dichtregels van Toon Tellegen opende voorzitter Jeltje van Nieuwenhoven gisterochtend de plenaire vergadering van de Tweede Kamer. Het was dan ook de derde Landelijke Gedichtendag, georganiseerd door Poetry International. Door het hele land gaf de bevolking zich over aan het declameren, schrijven, beluisteren en uitdelen van poëzie. Ook de middenstand deed mee: in Zeist gaf een winkel voor ondermode het gedicht 'De korsettenwinkel' van Annie M.G. Schmidt aan de klanten cadeau, in Apeldoorn kreeg men liefdespoëzie in de bloemenwinkels, en in Groningen droegen leden van de poëziegroep De Minnaar m/v voor in de Albert Heijn.

In Groningen werd gisteravond tijdens de vierentwintig uur durende Poëziemarathon bekendgemaakt wie de eerste officiële Groninger stadsdichter is: Bart FM Droog. Hij zal de taak (minimaal vijf gedichten per jaar 'over actuele gebeurtenissen') voor twee jaar vervullen. Droog wordt in zekere zin de collega van de Dichter des Vaderlands, Gerrit Komrij, die als sleutelfiguur van de Gedichtendag op meerdere plaatsen in het land werd gesignaleerd. Zowel 's ochtends in Rotterdam als 's middags in Amsterdam presenteerde hij het 'eerste' exemplaar van het poëzietijdschrift Awater. 's Ochtends werd dit exemplaar in ontvangst genomen door iemand met een bijzondere naam: G.A. Awater. Komrij citeerde daarbij, naar waarheid, Nijhoffs woorden: ",Nooit zag ik Awater van zo nabij.''

Wat wil nu het geval: in 1994 stond in het Cultureel Supplement van deze krant een ingezonden brief van dezelfde G.A. Awater uit Delft. Awater ging in op een artikel van Kester Freriks, die zijn vergeefse zoektocht naar de naam Awater in Utrecht had beschreven; in Nijhoffs gedicht Awater wandelt namelijk een kantoorklerk met die naam door Utrecht. De briefschrijver informeerde aan het einde van zijn brief langs zijn neus weg, of iemand niet een woning voor hem wist in Utrecht, zodat die stad toch nog haar eigen Awater zou krijgen. Meer dan zeven jaar later blijkt G.A. Awater inderdaad in Utrecht te wonen, wellicht dankzij zijn ingezonden brief. Komrij bedacht dat het een aardig idee zou zijn, het eerste exemplaar van zijn poëzietijdschrift aan deze heer aan te bieden. De vader van G.A. Awater was speciaal voor de gelegenheid uit Amerika overgevlogen.

's Avonds op de dichtersmarathon in de Rode Hoed in Amsterdam las dichter Mustafa Stitou enkele gedichten voor van jongeren, geschreven voor het project School der Poëzie. Stitou prees de 'verrassende, weerbarstige zinnen' van de jonge dichters, en terecht: één van de gedichten begon met de regel "Ik ben negen jaar en ik wil mafia worden in Turkije.'' K. Schippers ontregelde de zaal met een gedicht dat louter uit voorzetsels bestond en Hugo Claus, auteur van de Gedichtendagbundel, las het lange, erotische gedicht 'Nu nog'. De sprakeloze stilte die Claus achterliet werd verstoord door vals gezang: het was Diana Ozon, die de marathon aan elkaar moest praten, en daarbij in het geheel niet gehinderd werd door haar eigen incompetentie. De verrassing van de avond was de Turkse dichter Nesan Erdogan, nog ongepubliceerd, die een gedicht voordroeg "over een Koerdische dichteres die ik heel goed vind'': "In je stem worden zonen overhoop geschoten/ en huilen alle moeders.''
(Martijn Meijer, NRC Handelsblad, 1-2-2002)

naar boven

BART FM DROOG WORDT HUISDICHTER VAN GRONINGEN

Twee minuten voor het einde van de landelijke Gedichtendag, heeft Groningen donderdagavond zijn eerste stadsdichter bekend gemaakt: Bart FM Droog.
Droog is vooral bekend als podiumdichter. Hij maakt deel uit van het gezelschap Dichters uit Epibreren dat onder andere het fenomeen Poetry Slam, dichtwedstrijden, in Nederland heeft geïntroduceerd. Hij heeft met dertig stadsgenoten gesolliciteerd naar de functie. 'Mijn voornaamste drijfveer was dat ik als eerste stadsdichter een traditie kan neerzetten. Ik word aangesteld voor twee jaar en zet de toon, waar de volgende op kan voortborduren.'
De dichter krijgt vijfduizend euro per jaar van de gemeente en moet in ruil daarvoor zes tot acht gedichten schrijven. Zijn eerste verschijnt op 6 maart, ter gelegenheid van de gemeenteraadsverkiezingen, 'tenzij onze stad eerder door rampen of andere opzienbarende gebeurtenissen wordt opgeschrikt'.
Droog wil het niet bij die contractueel verplichte gedichten laten. 'Ik wil een digitaal spreekuur instellen voor dichtende Groningers. Verder benik van plan opbegrafenissen van mensen zonder vrienden of nabestaanden te dichten en ik wil meedraaien met de politie, brandweer en stadsreiniging en daar gedichten over schrijven'.
Zijn gedichten zullen gepubliceerd worden in de Groninger Gezinsbode, een goed gelezen huis-aan-huisblad.
Groningen is niet de eerste stad in Nederland met een eigen dichter. Beverwijk en Dordrecht hebben er al een. In Engeland is het fenomeen huisdichter een algemeen bekend verschijnsel, niet alleen in de steden: 'De voetbalclub Durham bijvoorbeeld heeft een eigen dichter die regelmatig voor de aftrap een gedicht voordraagt over de club of de wedstrijd'.
(De Volkskrant, 2-2-2002)

noten:
Die Engelse dichter is Ian Horn - regelmatig te Nederland voordragend, zie www.epibreren.com/rs/horn.html
Poetry Slam is niet door de Dichters uit Epibreren in Nederland geïntroduceerd maar door Poetry International.

naar boven

STADSDICHTER BART FM DROOG: VAN SPORT HEB IK DE BALLEN VERSTAND

Groningen - Hij maakt nog steeds een wat beduusde indruk, Bart FM Droog, de eerste officiële Groninger Stadsdichter van Groningen. Hij kreeg de titel donderdagnacht aangereikt uit handen van cultuurwethouder Wicher Pattje, kort nadat de Poëziemarathon was afgesloten. Droog had op dat moment het pand zojuist betreden, want hij was die avond vanwege een optreden niet in zijn eigen stad: "Met een vaart van 180 kilometer per uur werd ik vanuit Zwolle naar Groningen gereden.", vertelt hij.

Op dat moment wist hij nog van niets. "Ik had mijn toespraak niet voor kunnen bereiden. Ik moest dus improviseren, maar dat beviel me eigenlijk wel. En daarna moest ik de handen schudden van een enorme rij mensen. Ik had een beetje het gevoel dat ik op mijn eigen crematie was." Ook was er een vrouw aanwezig die hem vroeg zijn handtekening te zetten onder een pamflet voor een betere behandeling van de Groninger stadsduiven. "Maar ik heb niet getekend. Ik heb een hekel aan die beesten."
Droog (geboren in Emmen in 1966) vermoedt nu dat hij soortgelijke verzoeken de komende tijd regelmatig krijgt. Hij is voor twee jaar benoemd als Stadsdichter en heeft als officiële taak om zes tot acht gedichten per jaar te schrijven over actuele gebeurtenissen en ontwikkelingen in Groningen. Hij ontvangt hiervoor een vergoeding van 5000 euro per jaar. "Ik heb al eerder gelegenheidsgedichten geschreven, maar over sommige onderwerpen weet ik helemaal niets af. Ik denk dat het eerste gedicht zal gaan over de gemeenteraadsverkiezingen. En verder lijkt het me wel aardig om een gedicht te maken als de burgemeester is betrapt op overspel. Maar iets schrijven naar aanleiding van een sportevenement? Ik weet het nog niet, want van sport heb ik de ballen verstand."
Hij staat maar liefst twintig jaar regelmatig op het podium om zijn poëzie voor te dragen. En zijn eerste bundel verscheen in 1988, bij een kleine uitgeverij.
Daarna volgde een reeks van in eigen beheer uitgebrachte werken en werd hij ingelijfd door de Groninger uitgeverij Passage, waar tot nu toe twee bundels van zijn hand verschenen: Deze dagen en Benzine. Daarnaast maakt Droog deel uit van het Groninger dichterscollectief De Dichters uit Epibreren, dat aan het begin van de jaren negentig werd opgericht.
Over het honorarium van de Stadsdichter is hij zeer te spreken. "Ik zie het als een basisinkomen. Zeker in de zomer, want dan staan er altijd weinig optredens op het programma." Samen met de andere leden van De Dichters uit Epibreren reist hij eind deze maand af naar Zuid-Afrika. "Voor een poëziefestival. En we krijgen de reis vergoed." Droog besluit: "Ook onze koningin ben ik zeer dankbaar."
(Jacob Moerman, Groninger Dagblad, 4-2-2002

noten:
FM's tussen de Barten en Drogen zijn ingevoerd door site-redactie.
Er stond een grote mooie foto bij van Droog door Anne Marie Kamp.
Het woord 'collectief' is er schijnbaar niet úit te rammen - dus nogmaals: wat DuE ook is: géén collectief.

naar boven

BART FM DROOG WIL STADSDICHTERSCHAP GOED NEERZETTEN
Een oude traditie herleeft

Dat zou wat zijn geweest. Een Stadsdichter die zich op de avond van zijn benoeming te pletter rijdt. Het ging gelukkig goed, maar beter is niet te denken aan wat er kan gebeuren, wanneer in 43 minuten van Zwolle naar Groningen (hoogst gemeten snelheid: 180 kilometer per uur) wordt gejakkerd. Maar dankzij het rijden van Jan Klug was Bart FM Droog donderdagnacht lijfelijk aanwezig op het moment suprème.

"Ongeveer een week vóór de benoeming wist ik het zeker. Later was ik weer heel zeker dat ik het niet zou worden. Maar toen Tjitse Hofman opeens rare afspraken ging maken met de organisatie van het Windesheim Dicht!festival, over dat we vóór twaalf uur in Huize Maas moesten zijn, kon het niet anders."
En zo was het. Op de slotmanifestatie van de derde Poëziemarathon overhandigde cultuurwethouder Wicher Pattje hem een pennenset in gemeentelijk rood en een bord voor naast de deur. Opdat Groningen precies weet waar precies haar Stadsdichter woont. De kersverse semi-ambtenaar is benoemd voor twee jaar en ontvangt jaarlijks vijfduizend euro.
Van hem worden per jaar tenminste zes gedichten verwacht, die gepubliceerd worden in de Groninger Gezinsbode. Onderwerp en moment zijn vrij, wel kan hij door het college op bepaalde activiteiten geattendeerd worden. Daarmee herleeft een oude traditie uit de middeleeuwen, toen steden niet zelden hun eigen dichter hadden.
Bart FM Droog (Emmen, 1966) woont sinds 1983 in de Martinistad. Zijn eerste gedicht verscheen in 1980 in de schoolkrant, een jaar later gevolgd door het eerste optreden., in het voorprogramma van de punkband The Screw. Het eerste boek kwam er in 1988 met Calvinistisch Nihilisme, een bundel poëzie en korte verhalen. Wat volgden waren Deze dagen (1998) en Benzine (2000).
Maar Bart FM Droog kreeg vooral bekendheid als mede-oprichters van De Dichters uit Epibreren. Met multi-instrumentalist en soundscapecreator Jan Klug en collega-dichter Tjitse Hofman is hij sinds 1994 'on the road' met een mix van gedichten, geluidslandschappen en muziek. Volgens de commissie die het college adviseerde is Droogs werk 'direct en wars van opsmuk'. Passend dus bij de Groninger volksaard: waarom tien woorden als het met twee kan. Daarbij is hij vertegenwoordiger van een stroming waarin Groningen voorop loopt: poëzie als podiumkunst en al enige tijd een waardig ambassadeur en initiator van de Groninger dichtkunst.
Droog: "Een grote eer en een grote uitdaging, ja. Ideeën voor de invulling zijn er al. Zoals een digitaal spreekuur, waarin ik als een soort gedichtendokter fungeer. Maar dat moet allemaal nog uitgewerkt worden. Net als dat ik mee wil lopen met de brandweer of andere gemeentediensten. Daar moet je wel toestemming voor hebben."
Een ander plan is bijvoorbeeld gedichten te schrijven en voor te lezen bij begrafenissen van anonieme stadjers. Dat zijn ook mensen meteen geschiedenis. Ik ga mijn collega-dichters vragen of zij nog ideeën hebben. Want aan mij de taak om het stadsdichterschap goed neer te zetten. Verknal ik het, dan is het over."
(Herman Sandman, Groninger Gezinsbode, 6-2-2002)
naar boven

DE LIMO GAST

Groningen heeft een stadsdichter! Uit eenendertig kandidaten werd dichter Bart FM Droog uitverkoren om deze functie te bekleden. Droog maakt deel uit van het collectief 'Dichters uit Epibreren', waar hij regelmatig mee optreedt. Lotte Veltman praat met hem onder meer over hoe hij het stadsdichterschap gaat invullen. Het programma de Limo is elke woensdag te zien op OOG TV vanaf 17.30 uur.
(Loeks, 12-2-2002)
naar boven

STADSDICHTER STELT ZICH VOOR

Groningen -Bart FM Droog, de versbenoemde stadsdichter van de stad Groningen stelt zich op dinsdag 19 februari voor. Om de Groningers kennis te laten maken met deze dichtr, organiseert de Schrijversschool een literaire avond. Uitgever Anton Scheepstra ondervraagt de auteur van de bundels Deze dagen en Benzine.
(Nieuwsblad van het Noorden, 14-2-2002)

naar boven

WIE IS DE STADSDICHTER?

Kennis maken met de nieuwe Stadsdichter kan op 19 februari in Literair Lokaal. De Schrijversschool Groningen organiseert voor die dinsdag een avond rond Bart FM Droog. Hij zal aan de Oliemuldersstraat aan de tand gevoeld worden door uitgever Anton Scheepstra. De bijeenkomt begint om half negen. (Groninger Gezinsbode, 15-2-2002)
naar boven

AWATER

Het poëzietijdschrift 'Awater' is de media binnengestommeld met een literair schandaaltje: twee gedichten die werden gepresenteerd als nieuw, ongepubliceerd werk van Gerrit Achterberg, bleken te zijn geschreven door een redactielid. Een geslaagde grap, want geen enkele recensent had het door. De persreacties na het uitkomen van dit bedrog doen echter vermoeden dat de redactie vooral zichzelf heeft beetgenomen.

De aandacht voor het nieuwe blad van Gerrit Komrij's PoëzieClub is aanvankelijk zeer positief. Onder de kop 'Awater is een nieuw geluid in poëzieland' bericht Maarten Moll over 'dit meer dan aangename poëzie-tijdschrift' in Het Parool: 'Mooi blad, Awater, je krijgt er zin in poëzie van.' Menno Schenke valt hem bij in het Algemeen Dagblad: 'Met dat blad onder de arm mag iedereen worden gezien!' Peter Swanborn schrijft in de Volkskrant: 'Awater bevat geen diepgaande essays of versanalyses, maar des te meer korte, prikkelende en over het algemeen goed geschreven bijdragen die uitnodigen om van de dichter meer te gaan lezen.' De enige wanklank komt van dichteres Marjoleine de Vos in NRC Handelsblad. Zij klaagt dat over veel gedichten in het blad 'extreem weinig informatie wordt gegeven. Niet eerder gepubliceerd werk van Ida Gerhardt bijvoorbeeld: waar komt dat vandaan? (…) Bij gedichten van Achterberg staat wel waar ze aangetroffen werden, maar de redactie volstaat met te vermelden dat ze niet in het Verzameld Werk staan. Dat maakt een nogal onnozele indruk.' Zij voegt eraan toe dat Awater niet kan concurreren met de Poëziekrant, een Vlaams blad dat al vijfentwintig jaar bestaat en onder poëzieliefhebbers een goede naam heeft.

Wat elke recensent ontgaat, wordt wél gezien door twee wakkere Neerlandici. Op 8 februari schrijft Martijn Meijer in NRC Handelsblad: 'Achterberg-kenners Peter de Bruijn en Fabian Stolk zijn er na grondige bestudering van de gedichten Deling en Droomijs (…) van overtuigd dat ze niet van de hand van Achterberg zijn.' Na aanvankelijk tegenstribbelen geeft dichter en redactielid Pieter Boskma op 13 februari toe de gedichten zelf te hebben geschreven. Onmiddellijk slaat de stemming om. 'De Achterbergvervalsing komt niet uit onverdachte hoek. De dichters in de Awaterredactie hebben een reputatie op het terrein van literaire verlakkerij' sneert Ron Rijghard in NRC Handelsblad. 'De scoop bleek een wel heel flauwe grap' aldus Het Parool. Marjoleine de Vos raast op 15 februari in NRC Handelsblad: 'Al die leuke dichters (...) die zich zelf, bij monde van Pieter Boskma, "Een mooi stel oplichters bij elkaar" vinden. Dat niemand dat weet, omdat ze nu ook weer niet zó wereldberoemd zijn, deert de ijdeltuitjes niet. Lekker incrowderig doen onder elkaar. Lekker namaak afdrukken en om geen enkele goede reden een verantwoording laten ontbreken. Fijne club. Kom erbij.' Over de Achterberg-hoax wordt ook bericht op de onvolprezen poëziesite www.epibreren.com. In het radioprogramma Knetterende Letteren van 14 februari - uitgetikt op www.epibreren.com - noemt Poëziekrant-oprichter Willy Tibergien het 'plat boerenbedrog en schandalig dat de redactie rond Komrij met zoiets durft uit te komen in het eerste nummer (…) We willen al 25 jaar het publiek aan de poëzie krijgen en dan beginnen ze met zo'n flauwe grap (…)'

Dat De Vos en Tibergien te weinig gevoel voor humor bezitten, mag duidelijk zijn. Dat de redactie van Awater meer bezig is met zichzelf dan met de beginnende poëzielezer waarvoor hun blad is bedoeld, eveneens. Die lezer interesseert het overigens geen lor of hij gedichten van Gerhardt, Achterberg of Boskma leest - als ze maar mooi zijn.
(Ingmar Heytze, De Volkskrant, 28-2-2002)

naar boven

DONDERDAG 28 II 2002

Gisteren een bakkie gedaan met de Groninger stadsdichter Bart FM Droog in de restauratie van ons Centraal Station. Hij was in de hofstad om een visum te halen voor Zuid-Afrika, in de ambassade aan de Wassenaarseweg. Met zijn groep, de Dichters uit Epibreren - verder bestaande uit dichter Tsjitse Hofman en multi-instrumentalist Jan Klug - zal hij een tournee van een week door dat land doen.
We hebben het stadsdichterschap besproken. Naast Groningen kent ook de Dordrecht, in de persoon van Jan Eijkelboom, deze functie. In Gent is men in voorbereiding. Hij gaf tips hoe de zaken aan te pakken, want in Den Haag willen wij niet achterblijven. Direct na de installatie van de nieuwe gemeenteraad zullen raadsleden en de wethoudster een uitgewerkt voorstel krijgen.
Als je dit vandaag leest, is Bart al gunterwijd: hij heeft zijn visum op de dag van vertrek pas afgehaald. Van Den Haag ging hij nog even naar Leiden. Daar hoopte hij Ilja Leonard Pfeiffer [te] treffen, een man die de oude waarden terug wil in de poëzie en dus dé kandidaat dichter is voor de stad van het corps van Minerva. Bart heeft vele, maar zeer verschillende vrienden.

PS Ondanks mijn betogen tegen alle religies, bezoek ik vandaag weer een dienst in een RK kerk. Met schijt aan Rome - de Vliegende Pool - maar uit respect voor de dode. Ik zal niet bidden, en vloeken alleen binnensmonds.
(Adriaan Bontebal, Zevenbal, 28-2-2002)

naar boven

KOM RAAK WOORDMAL BY DIE WOORDFEES

Dis tyd vir die derde Afrikaanse Woordfees, wat vanjaar van 1 tot 3 maart op Stellenbosch plaatsvind. Hier is enkele hoogtepunte uit wat beloof om 'n propvol Bolandse naweek te wees.
(...) Die Nederlanders dra by tot 'n lewendige taalgesprek oor die hedendaagse taalpolitiek, met Piet Paardekoper en Fritz Ponelis, en die Nederlandse Dichters uit Epibreren, 'n Nederlandse performance poetry- (podiumpoësie-) groep wat hul stem voeg by ons eie nuwe stemme soos Toast Coetzer en Tertius Kapp. (...)
(Insig (maandblad), Zuid-Afrika, maart 2002)

naar boven

VANUIT DE LUCHT

Achtentwintig dichters geboren na 1970: een bloemlezing van de jonge wind die doorheen het poëzielandschap raast. Deze generatie heeft begrepen dat poëzie ook wel eens directe communicatie kan zijn. Veel van hun kunnen speelt zich in de eerste plaats dan ook af op het podium. Deze rechtstreekse confrontatie van het publiek met hun werk resulteert in zowat het tegengestelde van de klassieke poëzieavonden: geen lezingen waar geen eind aan schijnt te komen omdat verlegen, saai voorlezende dichters eens dat ze een microfoon onder de neus krijgen niet meer te stoppen zijn, iets wat allemaal geslikt wordt door een publiek van intimi en collega's. Nee: sprankelende acts die een stevige live reputatie hebben opgebouwd, niet in literaire cafés waar het muffe luchtje van de wollen sokken uit de jaren zestig de deur niet uit te krijgen is, maar op festivals en in theaterzalen. Veel indrukwekkend gedoe op de scène waar, toegegeven, misschien niet altijd even overblijft als je de teksten leest.
Vraag is of die louter literaire ambitie wel het streven van dit jong geweld is. Op enkele uitzonderingen na (zo schrijft samensteller Daniël Dee in zijn inleiding 'dat sommige dichters geen interesse hebben om te worden gebloemleesd') blijkt toch ook bij deze generatie de nood aan publicatie en erkenning. Getuige hiervan publiceren ze niet alleen in jongen tijdschriften met verkwikkende namen als Krakatau, Nymph, Zoetermeer, Mosselvocht, Tzum, Zanzibar en Renaissance, maar evenzeer in Deus ex Machina, Kruispunt, de Poëziekrant en Schoonschip.
De meeste dichters genieten lokale bekendheid, al is het werk van Ayatollah Musa en Hagar Peeters ons niet onbekend en werden de debuutbundels van Ramsey Nasr en Alfred Schaffer zelfs genomineerd voor de C. Buddingh'-prijs. Ook van Diann van Faassen, de in het Fries schrijvende Tsead Bruinja, Tjitse Hofman (samen met Bart FM Droog en Jan Klug lid van het zeer te smaken gezelschap De Dichters uit Epibreren), en Jannah Loontjens verschenen reeds bundels.
'Er wordt in deze bloemlezing geen eensgezinde poëtica geformuleerd,' lezen we in de inleiding, 'er is hier uitsluitend sprake van het individuele werk van verschillende dichters.' Het resultaat is dan uiteraard ook ongelijk maar bijzonder boeiend. Elke poëzielezer die zichzelf au sérieux neemt, mag niet ontkomen aan wat hier Vanuit de lucht op ons wordt losgelaten.
Dat het aandeel van de Vlamingen beperkt is hoeft ons niet paranoïde te stemmen. De kwaliteit van het werk van albrecht b doemlicht en Frederik Lucien de Laere (beide leden van Het Venijnig Gebroed), Jan Wijffels en Andy Fierens laat ons dat al vlug vergeten.
Deze laatste, Andy Fierens heeft een stevige reputatie als podiumdichter opgebouwd, o.a. van de eerste slam in Vlaanderen, een wedstrijd waarbij dichters live om de appreciatie van het publiek kampen. Vorig jaar was hij ook writer in residence van De Wintertuin, het grootste literaire festival in Nederland. In deze bloemlezing bewijst hij dat hij behalve met stevig om zich heen schoppen op podia veel meer in zijn mars heeft. 'Kooktips voor kannibalen' doet zijn reputatie eer aan, maar het lange gedicht 'ik ben de Bachus die drinkbare liefde giet' bewijst dat de publicatie van een volwaardige bundel van deze dichter pur sang zich opdringt, iets wat we al voorgevoeld hadden naar aanleiding van de dertig gedichten die hij in 1994, op zeventienjarige leeftijd, onder de titel Affectueuze affectiviteiten in de debutantenreeks Edith liet verschijnen.
Meelezende uitgevers met gevoel voor opstormend talent zullen al wel begrepen hebben dat deze uitgave ook voor hen een must is: kwestie van er als eerste bij te zijn en wat verse lucht in hun fonds binnen te laten.
(Roger Nupie, De Houten Gong, 12-3-2002)
naar boven

AANRADERS

Deejays, dichters en veejays Deejays, dichters en veejays gaan samen de studio in en produceren een verrassende mix van dance en poëzie uitgevoerd als een zeven uur durende sensatie. Met onder anderen Simon Vinkenoog, De Dichters uit Epibreren, Olaf Zwetsloot en deejay Wilfried de Jong. Zaterdag 23 maart, Nijmegen, Theater Lux, Mariënburg 38/39, 23-3. Toegang: E15,-. Inl: 024-3231904.
(Algemeen Dagblad, 14-3-2002)
naar boven

PFEIJFFERS ROMAN ZIT VOL REGELS T.S. ELIOT

AMSTERDAM - Nee, natuurlijk is Ilja Leonard Pfeijffer niet zo dom om plagiaat te plegen. En natuurlijk had hij achterin zijn onlangs verschenen debuutroman Rupert kunnen vermelden dat hij het een en ander uit 'The Waste Land', het beroemde gedicht van T. S. Eliot uit 1922, had gebruikt. Zeg maar: overgeschreven. ''Maar dan was de lol eraf geweest,'' zegt een duidelijk geamuseerde Pfeijffer vanochtend door de telefoon. ''En je moet het je lezers niet te makkelijk maken.''

Delen uit 'What the thunder said', de vijfde cyclus van 'The Waste Land', zijn, vertaald, op de pagina's 92 en 93 van Rupert overgenomen. Reinier Spreen, kunstredacteur van het Nieuwsblad van het Noorden, kwam daar bij lezing van Pfeijffers roman achter. Spreen attendeerde de Groningse dichtersgroep Droog uit Epibreren op deze 'zaak'. Op www.epibreren.com staat de tekst van Pfeijffer naast die van Eliot. (...)
(Maarten Moll, Het Parool, 19-3-2002)
noot: "De Groningse dichtersgroep Droog uit Epibreren?" Hmm... Maarten Moll heeft klokken horen luiden maar weet niet waar de klepels zijn. Zie 'Rupert. Een bekentenis. plagiaat of spel?' voor bewijs van het plagiaat en alles wat er in de media over verscheen.

naar boven

NIEUWSBLAD VERONDERSTELT PLAGIAAT PFEIJFFER

Reinier Spreen, journalist bij het Nieuwsblad van het Noorden constateerde in die krant dat Ilja L. Pfeijffer het citaatrecht wel wat ruim had opgevat. Zo bleek Pfeijffer een gedicht uit Eliots The Wasteland integraal en als proza te hebben geciteerd. Maar een bronvermelding kon hij nergens vinden. Desgevraagd liet Pfeijffer weten: "Wou je me beschuldigen van plagiaat of zoiets? Dan moet ik je waarschuwen hoor, want als je hier iets beschuldigends over schrijft, dan maak je jezelf volslagen belachelijk. Het is echt een heel normaal literair procédé."
So far so good, tenminste als dichter Bart FM Droog er in zijn Epibode niet over had bericht. NRC en Volkskrant pikten het nieuws op. Laatstgenoemde wist zelfs Pfeijffers uitgever tot een statement te verlokken: 'Ze zijn het niet eens met de literatuuropvatting van Pfeijffer. Daar komt het op neer.' Hij verdenkt de Groningers ervan zijn auteur pootje te willen haken."
Droog vindt het laatste zelf onzin: "Een wel erg trieste verdachtmaking en ook een verkeerde voorstelling van zaken: een literatuurjournalist van het Nieuwsblad van het Noorden ontdekt het plagiaat (of 'spel' of 'intertekstualiteit' - wat u wenst) en op deze site wordt daarover bericht. Dat is alles."
(www.schrijversnet.nl, 21-3-2002)
Noot: Zie 'Rupert. Een bekentenis. plagiaat of spel?' voor bewijs van het plagiaat en alles wat er in de media over verscheen.
naar boven

CULTUUR

Een andere rechtse rakker-Nobelprijswinnaar, de dichter T.S. Eliot (1888-1965), is het slachtoffer geworden van plagiaat. Dat beweert althans de dichter Bart FM Droog. Volgens Droog heeft zijn collega Ilja Leonard Pfeijffer hele passages uit deel vijf van Eliots epische gedicht The Waste Land (1922) in zijn nieuwe roman Rupert verwerkt, zonder de bron te vermelden. Droog, die ooit nog als schietschijf fungeerde in een van Pfeijffers roemruchte polemieken, illustreert zijn vondst met een reeks fragmenten die er inderdaad weinig twijfel over laten bestaan. Pfeijffer lacht de beschuldiging echter weg. "Als je hier iets beschuldigends over schrijft, dan maak je jezelf volslagen belachelijk", reageerde hij. "Het is echt een heel normaal literair procédé." Pfeijffers redacteur bij De Arbeiderspers, Peter Nijssen, vertelde in NRC Handelsblad dat in Rupert "intertextueel geciteerd" wordt. Hij zou hem verbazen mochten de erfgenamen van Eliot er een punt van maken. "Als dit niet mag dan kun je het hele oeuvre van Paul Claes wel verbieden."
(Jeroen de Preter, De Morgen, 21-3-2002)

naar boven

LITERATUUR

NIJMEGEN - Op 23 maart (23u-5u) vindt Maatregel #230302 plaats met poëzie en muziek met Simon Vinkenoog, de Dichters uit Epibreren, Tjitske Jansen, Sieger M. Geertsma en Erik Jan Harmens. Theater Lux, Mariënburg 38-39. Inl 024-322.16.12.
(NRC Handelsblad, 21-3-2002)
naar boven

BEHOORLIJK STOMME FOUT VAN ILJA PFEIJFFER

Er rust nu al een kwalijke smet op de nog prille schrijverscarrière van de Leidse classicus, dichter en romanschrijver Ilja Leonard Pfeijffer. Rupert - Een bekentenis heet de eerste roman van de 34-jarige auteur, maar hij heeft daarmee z'n eerste beschuldiging van plagiaat te pakken. De Groninger dichter Bart FM Droog en een criticus [Reinier Spreen] ontdekten dat Pfeijffer in Rupert op blz. 92 en 93 enkele letterlijk vertaalde fragmenten van 'The Waste Land' heeft opgenomen, een gedicht dat de Amerikaan T.S. Eliot in 1922 schreef. Pfeijffer verzuimt dit te melden in bijv. een nawoord in zijn boek.

Nu is citeren of 'lenen' gemeengoed als het gaat om een liedje voor het Eurovisie Songfestival, een televisiequiz of in een schilderij van Rob Scholte. In de boekenwereld ligt dat gevoeliger, zo leerden Adriaan van Dis, René Diekstra e.a. tot hun schande.

Het niet vermelden van bronnen is een behoorlijk stomme fout van Ilja Pfeijffer. Hij verweert zich met te zeggen dat citeren uit andermans werk tot zijn literatuuropvatting behoort en dat hij een pastiche heeft willen schrijven. Die opvatting mag de auteur van twee dichtbundels en een literatuurgeschiedenis van de Oudheid huldigen, maar hij moet dat wél melden.

Voor je het weet gaat Pfeijffer door het leven als de schrijver die tweedehands taal verkoopt en moet hij opboksen tegen lezers die hem wantrouwen. Dat zal toch niet zijn doel zijn...

Ilja Pfeijffer kan het ook op eigen kracht. Dat bewijst hij met Rupert - Een bekentenis en in iets mindere mate met Dolores, een reeks poëtische, soms wat pathetische klaagliederen over een verloren liefde. Beide delen dienen als eerste twee van een vierluik: Steppoli.

De zorgvuldige lezer bemerkt overigens in de debuutroman van Ilja Pfeijffer dat hij niet alleen citeert uit het werk van T. S. Eliot. Zo lees je: 'Tieft een heel eind op (...) in die aangekoekte lubberkwabben met holstrontverklontering en reetketelsteen.' Als dat niet uit de koker van Jules Deelder komt...

En hij moet met het volgende citaat ongetwijfeld de hoed hebben willen lichten voor de auteur van Dokter Bob vindt het geluk, nummer 327 uit de Bouquet-reeks: 'Ze zou concluderen dat niet alle mannen hetzelfde zijn (...) Ze zou niet verliefd op mij worden, maar voor het eerst en laatst beseffen dat er ware liefde bestond.'

Rupert is geschreven als een verdediging tegen een aanklacht wegens verkrachting van ene Karin H.. Rupert de Rukker, de Rechtvaardige of de Maagdendwinger, verweert zich welbespraakt in drie zittingen tegenover de jury. Hij spreekt van liefde in de grote stad, zijn droomvrouw Mira bij wie hij hopeloos impotent blijkt, een wandeling door een verzonnen stad als vorm van herinneren, geilheid, veel wijn, shag, waarzeggende zwervers, porno en peepshows.

Pfeijffer bedient zich veelvuldig van de herhaling als stijlvorm en grijpt vaak terug op zijn kennis van de klassiek-Griekse literatuur. Hij poseert in deze smakelijke roman zoals hij zich op zijn eigen website laat zien. Daar meldt hij dat hij een 'landelijk belangrijk dichter' is die 'de beste gedichten van heel het land schrijft, veruit superieur aan de valse en
leugenachtige verzen van Rutger Kopland, Jean Pierre Rawie' en nog een handjevol bekende dichters.

Wie kaatst, moet de bal verwachten.

(Menno Schenke, Algemeen Dagblad, 22-3-2002)
naar boven

DE SCHRIJVER ALS HOOFDPERSOON

(...) Maar vooral maakte Ilja Pfeijffer naam met zijn essay 'De mythe van de verstaanbaarheid', dat in het tijdschrift Bzzlletin werd gepubliceerd. Hierin veegt hij de vloer aan met vooral de podiumdichters en maakt hij het onderscheid tussen 'moeilijke' en 'makkelijke' poëzie, waarbij die laatste inferieur zou zijn.
Deze stellingname werd Pfeijffer bepaald niet in dank afgenomen. De reacties logen er dan ook niet om. Zo wordt de naam Pfeijffer genoemd op de internet-site van de Groninger Dichters uit Epibreren. Als je zijn naam aanklikt, komt het portret van Pfeijffer in beeld. En als je met de muis over zijn portret gaat, zie je zijn gelaat veranderen in dat van een langharig speelgoeddier.
Het zou geen verbazing wekken als Pfeijffer binnenkort eveneens een essay schrijft waarin hij een onderscheid maakt tussen 'hoger' en 'lager' proza. (...)
(Jacob Moerman, Groninger Dagblad, 22-3-2002)

naar boven

NOORDERLINGEN IN DE BOEKENWEEK

Woensdag 13 maart. 'De Dichters uit Epibreren slaan een Erasmus-brug tussen muziek en literatuur' staat er in het programmaboekje van het Venlose Poppodium Perron 55. 'Daar werd ik niet veel wijzer van,' zegt Simon, die vanavond de kassa beheert, 'maar ik ben erg benieuwd.' Programmeur Marcel is de enige die de heren - Tjitse Hofman, Bart FM Droog en Jan Klug - al eens heeft zien optreden. 'Vijf minuutjes maar hoor, op Lowlands,' zegt hij.
Altijd nog meer dan André en Tieneke van het plaatselijke Literair Station, die de avond in gang hebben gezet. Maar ook al kennen ze de Dichters alleen van internet, ze zijn enorm enthousiast. André: 'Zulke kruisbestuivingen zijn mooi. De dichter staat uit z'n luie leunstoel ineens op het podium.' Dan komt een vaste bezoekster van de avonden binnen. Nieuwsblad van het Noorden? vraagt ze. 'Mijn schoonvader kwam uit Baflo, dat is al behoorlijk richting noorden, hè?' André riposteert: 'Richting Epibreren!' Het loopt dan al tegen achten. Klug, Droog en Hofman hebben reeds een afhaalchineesje achter de kiezen. Eén bordje maar, om dufheid te voorkomen. Veel tijd gaat er in de setlist van de avond zitten. In deze Boekenweek doen ze sinds lange tijd weer een paar avondvullende optredens en dat zijn ze ontwend. 'Waarom niet Kerk?' zegt Droog. 'Wat religieuze shit gaat er hier wel in.'
'Kom allemaal wat naar voren,' roept André tegen het publiek. 'Want Venlo, we hebben een naam hoog te houden als het gaat om cultuur!' In de zaal zitten vijfentwintig bezoekers. Op het videoscherm opent een absurde 'routebeschrijving naar Epibreren' de avond (voor de kust bij Noordpolderzijl). Om en om verkennen Hofman en Droog vervolgens het gebied tussen lieflijk en beangstigend. De stroboscoop flikkert, Klugs pathaphoon - zijn versie van een didgeridoo - en nog meer videobeelden zorgen voor een sfeer van vervreemding. Soms zweverig, soms beukend, maar elke keer goed voor applaus. Paul, een medewerker: 'Goed vaag, zoiets moeten we vaker doen'.
De vrouw met de Baflose schoonvader: 'Heel apart. Vooral die stofzuigerslang.'
Tieneke: 'Heb je die twee oudere vrouwen nog gezien? Dat zijn vaste bezoekers. Heel leuk dat ze ook hier kwamen. Het heeft hier heel lang bekend gestaan als een drugshol, maar ze zijn toch tot het einde gebleven.' Een van de twee volhoudsters in kwestie: 'Ik ben hier niet zo mee ingenomen.' André: 'Supertegek. In een woord.'

Zaterdag 16 maart. In theater Amphion in Doetinchem valt het nog niet mee om iemand te vinden die speciaal is gekomen voor dichter Jean Pierre Rawie. Zelfs zijn vermeende lezers - 'gesoigneerde dames van middelbare leeftijd' beschrijft Rawie later het vooroordeel - zijn vooral gekomen voor de andere gasten, Renate Dorrestein en Ronald Giphart. 'O, dat is die derde,' zegt Loes (60). 'Die kende ik niet. Is hij al lang bezig?' Evelien (16) verlaat de boekenstal met een bundel van Rawie. 'Voor mijn ouders,' zegt ze verontschuldigend. Dan duikt er toch een liefhebber op. Wijzend op de zwierige handtekening in zijn boek zegt Roelof (55): 'Die vormvastheid, dat traditionele, daar hou ik erg van.' Met Roelof zorgen velen toch nog voor een volle zaal. Naast stil luisteren naar veelal bekende gedichten is er ruimte voor leut. De interviewster: 'De tafel wiebelt een beetje.' Rawie: 'Het is mijn tweede wodka, dus daar kan
het niet aan liggen.'

Woensdag 20 maart. 'We hebben hier allemaal het gevoel: de Sint komt!' zegt Annelies Gehring, eigenaresse van de Larense Boekhandel in Laren. Vanavond wordt de goedheiligman gespeeld door Rutger Kopland, en hij komt per auto door de polder, voor de gelegenheid gechauffeerd door Nyk de Vries, schrijver en muzikant (voorheen bij Meindert Talma en de Negroes). Vooraf een goed diner in een plaatselijk etablissement. Tafelgenoot is Gert Roos (48), huisarts en liefhebber van Koplands werk. Hij is nieuwsgierig naar de praktische toepasbaarheid van Koplands verzen. Hoe doe je dat dan, roeren in je ziel zodat het niet dichtvriest? Zelf geeft hij sinds kort patiënten soms een gedichtje mee, ter overdenking of als troost. Op maat geprint op een recept en soms beter dan een pilletje. Naar een geschikt gedicht van Kopland is hij nog op zoek.
Niet veel later opent Gehring de avond. 'Er is een spreekwoord,' zegt ze 'eerst Rome zien en dan sterven'. Napels, verbetert het chique middelbare tot oude publiek haar. Lachend vervolgt ze: 'Voor mij geldt, Rutger Kopland zien, daarna valt er niets meer te bereiken. Dit is een hartenwens die in vervulling gaat.'
Helaas voor haar wil Kopland niet haar lievelingsgedicht voorlezen, Onder de appelboom. Kopland: 'En ook niet Jonge sla. Ik voel me dan net een cabaretier die voor de honderdste keer dezelfde grap moet vertellen. Dus liever niet, behalve als het echt een noodgeval is.' Uit elke bundel leest Kopland wel een gedicht voor. Het publiek is ademloos.
Toch begint na verloop van tijd het gedraai. Een man klaagt dat de microfoon zo tikt. 'Toch zal ik,' zegt Kopland, 'zo af en toe de puh moeten zeggen, de puh van poëzie.'
'Hij dicht zoals hij praat,' zegt Gert Roos in de pauze. 'Rustig, mompelend. Je kunt je erg bij hem thuis voelen. Het is vast een man waarmee je lekker door het weiland kunt sloffen.' Driftig worden er bundels gekocht. 'Het is een herkenning van wat ik zelf niet kan verwoorden,' verantwoordt een andere bezoeker zijn koop. 'Je kunt er niet over praten. Pas als je het gaat lezen snap je het.'
In de tweede helft is het de beurt aan de nieuwere gedichten. Maar men lijkt vooral gewacht te hebben op het vragenrondje. Hoorbaar heeft elke vraag lang liggen sudderen. De stilte van het luisteren is verdwenen, Koplands uitspraken over liefde, religie en ontroering worden beantwoord met bewonderend rumoer. Heftiger zijn de reacties als het gedicht Moeder ter sprake komt, waarin een moeder haar kind 'keihard' slaat. 'Ik schrik er nog altijd van,' zegt de vragenstelster. 'Oh, nu komt het,' zucht een man, bij voorbaat onder de indruk.
Het publiek druipt naar buiten. 'Een wijze man', zegt een vrouw. 'Ja, een wijze man', antwoordt haar vriendin.
(Reinier Spreen, Nieuwsblad van het Noorden, 22-3-2002)

naar boven

HMM?

Wie was die leuke meid die op zaterdag 16 maart 's middags om twee uur bij boekhandel Donner in Rotterdam geërgerd door een bundel van Bart FM Droog bladerde? Welk gedicht begint met de regel 'zijn jongenshoofd werd schedel'? Wie wil mijn pas verschenen gedichtenbundel kopen? Hoe krijg ik meer bezoek op mijn homepage met prachtverzen? Wie weet meer over mijn overgrootmoeder, de dichteres Jacqueline van der Waals?
Vragen die een antwoord kunnen krijgen door op Meander's prikbord een bericht te prikken. De aardigste berichten zullen ook in Meander op Zondag worden geplaatst.
(Meander #179, 24-3-2002)
naar boven

LITERATUUR: GRONINGEN

Word Slam. De Groninger Stadsdichter Bart FM Droog presenteert een woordenwedstrijd waarbij de deelnemende dichters n hun voordracht door het publiek worden beoordeeld. Soms door middel van cijfers, soms door applaus.
Idereen mag meedoen. Meindert Talma doet de muzikale intermezzo's, Frau Elke Schick is de charmante assistente. Locatie: Schrijversschool Oliemulderstraat 51. Informatie 050-850.71.62. Aanvang 20.30 uur.
(Volkskrant, 2-4-2002)
naar boven

VERBAAL KABAAL

Onder leiding van stadsdichter Bart FM Droog wordt vanavond in Literair Lokaal aan de Oliemulderstraat 51 Word Slam gehouden, een interactief podium van de Schrijversschool waarbij het publiek bepaalt welke schrijver of voordrachtskunstenaar het best voor de dag komt en aanspraak mag maken op de hoofdprijs van een fles wijn.
(Dagblad van het Noorden, 2-4-2002)
naar boven

NOGMAALS GRONINGEN

Toen een paar jaar geleden de eerste Nederlandse Poet Laureate in de persoon van Gerrit Komrij werd aangesteld, werd er in de pers een beetje lacherig gedaan over dit uit Engeland en Amerika overgewaaide fenomeen. We konden ons moeilijk voorstellen wat zo'n Dichter des Vaderlands dan precies zou moeten doen. gedichten schrijven over het huwelijk van Máxima Zorreguieta en prins Willem-Alexander, of over de volgende watersnoodramp als de Maas weer eens buiten haar oevers zou treden? Gelukkig mocht Komrij zelf bepalen hoe hij deze eretitel inhoud mocht geven. Sindsdien hebben we een paar mooie gedichten van hem mogen lezen in NRC Handelsblad, zoals over de Dwaze Moeders in Buenos Aires, die demonstreren op het Plaza de Mayo en in het geluk van Willem-Alexander graag dat van hun verloren zonen hadden willen herkennen. Ook is het door Komrij bij zijn aanstelling beloofde poëzietijdschrift er gekomen. Awater heet het, vernoemd naar het beroemde gedicht van Martinus Nijhoff. Kortom: de benoeming van een Dichter des Vaderlands heeft een gunstig effect op de poëzie gehad.

Een ander uit de Angelsaksische landen geïmporteerd fenomeen dat de poëzie voor een groter publiek toegankelijk kan maken, is het zogenaamde huisdichterschap. Zo heeft in Engeland ieder zichzelf respecterend bedrijf – van fastfoodketens tot en met bankinstellingen en van musea tot verzekeringsmaatschappijen – een dichter op de loonlijst staan, om de werknemers van dat bedrijf ontvankelijk voor een andere manier van denken en kijken te maken. Naar het voorbeeld hiervan heeft eerder al het Utrechtse Centraal Museum Ingmar Heytze in dienst gehad, en nu heeft ook de stad Groningen haar eigen dichter aangesteld, te weten Bart FM Droog.

Van de eenendertig kandidaten is hij gekozen omdat hij, volgens de beoordelingscommissie, een vertegenwoordiger is van een van de stromingen in de hedendaagse dichtkunst waarin Groningen vooroploopt, namelijk die waarbinnen de poëzie weer een belangrijke plaats als podiumkunst heeft gekregen. De drie criteria waaraan de betreffende dichter diende te voldoen waren: a. dat hij in Groningen moest wonen, b. op een professioneel niveau met het vak bezig moest zijn en c. met zijn werk een breed publiek moest aanspreken.

Droog heeft al aangekondigd een dag te gaan meelopen met de plaatselijke politie, de gemeentereinigingsdienst en de brandweer, met de bedoeling daar een aantal stadsgedichten over te schrijven. Voor een bedrag van 5000 euro per jaar wordt van hem verwacht dat hij zes tot acht gedichten gaat schrijven. Dat komt neer op ongeveer 1500 gulden per gedicht. Niet slecht voor een dichter.

Welke steden en/of gemeenten zijn bereid het goede voorbeeld van Groningen te volgen?

(Tijdschrift Schrijven nummer 2, jaargang 6, april / mei 2002)

naar boven

KINDEREN DANSEN MET DICHTREGELS

Groningen - De kinderen van de nieuwe vensterschool Koorenspoor in Groningen hebben voor een poëzieproject op school gedichten geschreven. Ze zijn er een maand mee bezig geweest en ter afsluiting kregen ze een eigen tentoonstelling met de titel 'Woorden dansen in mijn hoofd'. Gisteren werden de gedichten opgehangen in Bibliotheek Noorderbad. Leerlinge Carmela Salgo (12) vindt het grappig om haar eigen tekst aan de muur te zien hangen. "Bij gedichten kun je goed op papier zetten wat je denkt en hoe je je voelt."
Stadsdichter Bart FM Droog schreef speciaal voor de gelegenheid een gedicht over de Vensterschool en omgeving. Koorenspoor richt zich op de Korrewegwijk, Indische Buurt, De Hoogte en Selwerderwijk-zuid. Droog toont zich enthousiast over het poëzieproject. "Het is erg leuk om kinderen op een speelse manier met poëzie bezig te zien. Vroeger werd dat nooit gedaan. Het is zinnig om kinderen van jongere leeftijd kennis te laten maken met gedichten. Ze staan er eerder open voor."
Behalve Droog lazen de kinderen vol bravoure de eigen gedichten voor. Rogier Velting (8) deed dat ook. "Het was erg leuk, maar ik was wel een beetje zenuwachtig. Het leukste vind ik het bedenken van de gedichtjes. Ik wil er nog wel meer schrijven."
Het werk van de kinderen hangt de hele maand april in Bibliotheek Noorderbad.
(Dagblad van het Noorden, 5-4-2002)
naar boven

EEN BURGEMEESTER SPREEKT

op Jacques Wallage en zijn hond
met dank aan M. Nijhoff

Kijk Bommel
dit is Groningen
we zijn hier
waar we thuis zijn

bruine ogen
kijken omhoog
hondenkop op
burgemeestersbenen

zijn hand reikt
naar de telefoon
die klokken rond
tot arbeid maant

rel, brand, ontsporing
seriemoord, zakenlunch
wielermatch, mega-event
en zweeftreinbespreking

Bommel zucht
want hij wil uit
om de brug te zien
en even flink te ...

(Bart FM Droog, Spijkers met koppen, Vara-Radio 2, live vanuit C.C. De Oosterpoort te Groningen, 6-4-2002)
naar boven

LIEVER EEN URINOIR DAN EEN ROZENHOF

Het fenomeen volksdichter beleeft een heropleving. Voor een bescheiden toelage wordt een dichter uitverkoren om voor kortere of langere tijd poëtische arbeid in dienst van de gemeenschap te verrichten. In Groningen viel deze eer te beurt aan de ex-punker Bart FM Droog. De dichter wandelt graag langs de rafelranden van de stad.

Groningen, Centraal Station. In de namiddag.
Misschien is provincialisme vooral een kwestie van maatvoering. Neem Groningen. Het weidse is er weidser, maar terwijl de wolken groter en zwaarder lijken is de schaal van huizen en straten kleiner. De Patriciërswoningen in het Zuiderpark stralen voornaamheid uit, maar missen de pronkzucht van hun soortgenoten in de randstad. Exemplarisch is ook het recent gerenoveerde Centraal Station. Kosten noch moeite werden gespaard om de entree tot de hoofdstad van het Noorden een bijna joyeuze uitstraling te geven. Toch heeft het iets kleins en benauwds. De restauratie is te klein, de deuropeningen zijn te krap en dikke sigarenrook hangt bewegingloos van muur tot muur. Ondanks het gedrang is de gemillimeterde coupe van Bart FM Droog (Emmen, 1966) snel herkend. De voormalige punker en anti-alles-aktivist die twee maanden geleden benoemd werd tot stadsdichter van Groningen heet me welkom met Groningensticker en gemeente-brochure. "Eigenlijk hoort er ook een mooie tasje bij", zegt 'ie. Je bent stadsdichter of niet. Sinds 31 januari jl mag hij zich officieel zo noemen. De functie, met een bezoldiging van tienduizend Euro, geldt voor een periode van twee jaar. Dan moet de fakkel worden overgedragen.
Het Groningse initiatief, afkomstig van een dichtende ex-D66-wethouder, staat niet op zichzelf. Sinds Gerrit Komrij twee jaar geleden tot Dichter des Vaderlands werd uitgeroepen beleeft het fenomeen volksdichter een heropleving. Steeds meer dichters kruipen uit hun holen en rijmen -meestal in klare taal- voor volk, vaderland en commerciële opdrachtgever. In Beverwijk werd onlangs een stadsdichteres benoemd. In Gent staat men op het punt er een te benoemen en Dordrecht maakt al jaren goede sier met Stadsdichter Jan Eijkelboom. Eijkelbooms functie is overigens niet te vergelijken met die van Droog. Voor Eijkelboom is het een eretitel. Droog dient minimaal zes gedichten per jaar te schrijven die in de Groninger Gezinsbode worden gepubliceerd. De gemeente laat hem vrij in onderwerp, presentatie en woordkeuze.

Perron 2a/b. "Ik zou wel zo'n fraai Groninger gemeentewapen op mijn jasje willen", zegt de dichter terwijl we over het perron naar de uitgang wandelen. Eigenlijk zou hij nu onafgebroken moeten zwaaien naar voorbijgangers, al dan niet reciterend uit eigen werk- maar niemand kent hem (nog). Zelfs het vrijende puberpaartje kijkt niet op of om als we passeren. Op weg naar de eerste stop op de wandeling: de Zuiderbegraafplaats.
We zoeken naar J. J.A. Goeverneur, de 19de eeuwer die ons 'Toen onze Mop een Mopje was' en 'Meester Prikkebeen' schonk. Maar hij is verdwenen. Nou ja, verdwenen...we kunnen hem niet vinden, waarmee maar weer eens blijkt dat het gros van de dichters onherroepelijk zoek of vergeten raakt. Op zijn best blijven een paar verzen of regels. Het leven is niet fair. Zelfs in de dood is niemand gelijk. Droog: "Dat maakt begraafplaatsen fascinerend. Juist hier zie je hoe de wereld is onderverdeeld in machtigen en machtelozen." Hij wijst naar het reusachtige graf van de Groningse familie Scholtens. Op de rijk gedecoreerde sarcofaag lezen we de namen van landen waarmee Willem Albert (1819-1892) handel dreef. Het object domineert door de hoogte en de centrale positie het hele grafveld. Ook Hazelhof, oprichter van het Nieuwsblad van het Noorden kreeg een grafmonument dat er wezen mag. Iemand heeft zelfs recent de roosjes ververst. En dan zijn er nog de vele gesneuvelden die vanwege hun heldenmoed een ereplaats met sokkel verwierven. Het gewone volk moet het doen met een simpele zerk of roestig hekwerkje. "Waarom ik hier graag kom?" Vanwege de rust en de sfeer," zegt Droog. Hij sleur me mee, telt de 14 graven die op een achteraf plekje identiek liggen te wezen en zegt: "De dood verbroedert ook. Kijk maar. Op 16 oktober 1940 knalde bij Winssum een bus frontaal op een trein. Die mensen hadden natuurlijk helemaal niets met elkaar. Ze kenden elkaar niet eens. Ze zaten gewoon in dezelfde bus en beng hier liggen ze voor de eeuwigheid samen. Is het niet wonderlijk? Die suggestie van kameraadschap heeft iets moois. Gedeelde smart is halve smart." Hij wijst naar een flatgebouw in de verte. "Daar op die plek stond in de Eerste Wereldoorlog een gevangenkamp waar de Spaanse Griep uitbrak. Die jongens liggen nu hier. Rampen en tragedies horen bij het leven. Dat besef je op grafvelden. Die wetenschap heeft iets relativerends. Het leven duurt maar even en als je geluk hebt krijg je een mooi graf."

Sophiastraat. In de stad schuilt een dorp. Met kleine arbeiderswoninkjes van rode baksteen en kronkelende weggetjes, met klompen naast de voordeur en een kat die in het raamkozijn ligt te spinnen. Alsof je op het Groninger platteland bent beland. Het is niet zozeer vanwege de idylle dat Droog dit stukje Groningen wil laten zien. Wat hem fascineert is het atypische karakter." Het vormt een immens contrast met de rest van de stad die almaar groter en hoger werd. Het is alsof de tijd stil is blijven staan." Alsof die paar straten ooit hebben besloten verzet te bieden tegen de moderne tijd door op Blechtrommeliaanse wijze niet meer te groeien. Daarmee werd het wijkje een fremdkörper binnen de stad. Het wordt gedoogd door de vooruitgang omdat het een toeristische waarde heeft.
We steken de Singel over. "Ooit was Groningen de Punkhoofdstad van Nederland', zegt Droog. "Na een saaie jeugd in het saaie Emmen streek ik hier als zeventienjarige leeftijd neer op zoek naar vertier. De stad stond voor verzet en bevrijding. Ik vermaakte me met relletjes trappen en punkfeesten. Er heerste anarchie. Die is verdwenen en dat is maar goed ook, want het werkt natuurlijk niet. We riepen Fuck the State, maar streken wel een uitkering op. Ik had al snel door dat dat niet verenigbaar was." Dus ging Droog aan het werk als postkamermedewerker, productiemedewerker, lopende band-arbeider, kroeghulp enzovoort. Nu leeft hij van de pen, van zijn optredens met de Dichters uit Epibreren, van zijn activiteiten als stadsdichter. Stel dat de Droog van vroeger hier op de Poelestraat de Droog van nu tegen het lijf zou lopen? "Hij zou hem geen blik waardig gunnen. In zijn ogen ben ik een afvallige, een verrader om maar in de terminologie van toen te blijven."

Staand onder het poortje van het Koude Gat -dat uitzicht biedt op de vismarkt en de Aa-kerk kijken we naar het licht dat Droog nog weleens in een gedicht zou willen vangen. "Als de zon zakt en donkere wolken van de suikerfabriek laag boven de stad hangen krijg je op deze plek in de late namiddag een specifieke lichtwerking. Maar ja, wat moet een dichter met lichtval? Dat is iets voor fotografen. Niet de stad, maar de gebeurtenissen die er plaatsvinden inspireren mij." Meestal zijn dat niet de meest verheven taferelen. In het Zuiderdiep dreven ooit de lijken van hoeren. Droog dichtte:

de doden drijven in het diep
met groen uitgeslagen gelaten
gassen borrelen uit het vlees
waarvan de vissen vreten

in dit rioolbruine water
waarin de woonarken dobberen
en de eenden zich verlustigen
drijft de stad zich voort

leun op de brug voorover
snuif de essentie op
dit troebel water
dit stukje aards geluk

spiegelt alle verlangens
onverbrekelijk stuk.

Droog is geen stadsdichter die de schoonheid van idyllische hofjes bezingt. Hij wordt lyrischer van een stadstoilet dan van een rozentuin. De wandeling voert dan ook onherroepelijk van urinoir naar urinoir. En onderwijl vraagt Droog zich herhaaldelijk af waarom er toch zo weinig stoelgang-poezie bestaat. We dalen de trap af naar de ondergrondse ruimte aan de Grote Markt. Het is opgetrokken in art decostijl en ademt nog de sfeer van vroeger. "Gebruik de toiletten zindelijk. Reinheid is ziekte bestrijden", spreekt een ouderwets geëmailleerd bordje ons vermanend toe. Droog: "Groningen heeft een verscheidenheid aan toiletten in allerlei bouwstijlen. Het zijn spannende plaatsen waar zaken gebeuren die het daglicht niet kunnen velen. Het zijn vrijplaatsen in de stad. Het saaie betonnen 60e jaren hokje op de Lage der Aa laten we links liggen. Een eindje verderop wil hij wezen; bij het trendy gebouwtje dat met dansende soulfiguren werd opgeleukt door fotograaf Erwin Olaf. Het is niet zomaar een urinoir. "Er hangt een stalen toiletpot zonder bril. Niet dat er ooit iemand in poept. Dat doet men bij voorkeur ernaast op de grond en tegen de muren en met een beetje mazzel vind je in die zwijnestal de meest bizarre voorwerpen. Naalden, capsules, chirurgische handschoenen die gebruikt lijken tijdens fistfucking-sessies. Het is echt te smerig en juist daarom wil ik erheen. Je fantasie slaat er op hol. Soms zijn dingen zo afstotend en lelijk dat ze weer een esthetische waarde krijgen." Dat soort schoonheid is voor Droog interessanter dan de voorspelbare esthetica van een fraai geschilderd bloemstuk.

Dood, oorlog en verderf zijn zijn thema's als dichter, maar het zijn ook de rode draden waarlangs onze wandeltocht voert. Hij weet exact waar de Duitse schutter zat die een deel van de Oude Kijk in 't Jat straat opblies omdat hij per ongeluk op een munitiewagen schoot. Een eindje verder houden we stil bij een stoeptegel met de inscriptie: 29 oktober '73 - Esther- 9 november '93. "Op deze plek werd een studente door een vrachtwagen doodgereden. Dit is alles wat er van die tragedie rest. Die paar aanknopingspunten zijn genoeg om de fantasie te prikkelen. Je wordt benieuwd naar zo'n meisje, naar wat ze die dag deed en waarheen ze ging. Je vraagt je af wie de vrachtwagenchauffeur was en hoe het hem is vergaan. Voor je er erg in hebt leef je in gedachten op 9 november 1993. Als je mij nu vraagt wat de poëtische schoonheid van een stad is, dan heeft het daar mee te maken. Een stad is een soort tijdmachine. Al wandelend verplaats je je door heden en verleden. Een stadswandeling is een soort reis door de tijd."
Daarom staan we te staren naar een stuk kaalslag op de Verlengde Oosterstraat en 'bewonderen' we het vieze beton van een tot bouwval verklaarde parkeergarage uit de jaren vijftig. Daarom wandelen we zwijgend door middeleeuwse hofjes en houdt Droog stil bij het nieuwe politiebureau op de Rademarkt. "Weet je wat ooit op deze plek gehuisvest was? De Inquisitie van de Hertog van Alva", lacht Droog. Uit Requiem voor een stadhuis:

O stad waar ik leef
o stad waar ik drink
tussen je tandwielen zal alles vermalen worden
en uit je ingewanden zal de stront van het verleden spuiten
waaruit je architecten zullen scheppen
en alles wat hun voorgangers ooit gedaan hebben
zal vol verwondering eindeloos herhaald worden.

Op de Hoekstraat dansen de hoeren achter de ramen. Des te groter de onverschilligheid waarmee we voorbij lopen, des te verslindender worden de bewegingen van heup en dijen. Het is klaarlichte dag. Het hoerenstraatje is nog niet tot leven gebracht. Het ijzeren hek dat de toegang tot een donker steegje afsluit rammelt. Alleen in de randen van de nacht opent dit hek zich en verschaft het gammel ogende houten poortdeurtje erachter toegang tot een tent die onder nachtbrakers bekend staat als Benzinebar. Het is een van de weinige Groningse locaties die in Droogs gedichten letterlijk voorkomen.

Benzinebar

'De nacht vol drank en deernes
sleepte me van club tot kroeg
waar in omarming met geliefdes
grootse daden werden verricht

elke nacht komt tot een einde
verliet de duistere steeg
de zon begroette me met
gouden kracht, tolde me tot leven

de hoeren sprongen achter de ramen
wild heen en weer op deze
gulden morgenstond.'

Droog: "Dit gedicht heb ik ooit ingestuurd om een toelage van het Fonds der Letteren te verwerven. Mijn verzoek werd afgewezen en weet je waarom? Omdat een van de commissieleden zich niet kon voorstellen dat hoeren in Groningen achter de ramen springen. Dat doen ze in Amsterdam kennelijk niet."

Wat wil hij als stadsdichter? "De dichtkunst onder de aandacht brengen en poëzie schrijven waar de gemiddelde Groninger wat aan heeft. Dat is lastiger dan het lijkt. Daar ben ik inmiddels wel achter." Hij doopt het brood in restaurant Brussels Lof (hoek Kromme Elleboog/Albert Kerkstraat) in de kaasfondue en geeft me een A4'tje met een gedicht dat FC Schaamdag 10 februari heet.

Weliswaar een wedstrijd verloren
maar in de hoofden blijft hoop gloren
FC Groningen wordt kampioen
als onze spelers hun best gaan doen.

Droog: "Ik was tien dagen stadsdichter toen FC Groningen van Feyenoord verloor. Ik had nog niets van me laten horen en zag in het voetbal -waar ik geen bal van afweet- een mooie aanleiding. Toen heb ik snel dat gedichtje geschreven. Het veroorzaakte veel kritiek. Collega-dichters vonden dat ik het dichterschap naar beneden haalde. Ze hadden gelijk. Het is niet meer dan een snel geschreven Sinterklaasrijm. Het is de kunst om de juiste toon te vinden. Je moet als stadsdichter wel de taal van het volk spreken, maar het geschrevene moet de kunstvorm waardig zijn. Zijn eerste officiële in gemeenteopdracht geschreven- stadsgedicht betrof een oproep om te gaan stemmen.

Stemmen deed ze nooit
ze hoorde stemmen in haar hoofd
stemmen die haar ontstemden

kiezen deed ze nooit
ze had kiezen in haar kop
kiezen die knarsten en kraakten

nee, waarom zou ze
zich inlaten met het leven
met al die zaken in haar brein?

de boeken gingen branden
panden werden leeggesleurd
en zij zat daar te staren

zich nog minder dan bewust.

Toen de Groningse PVDA wethouder Bruinsma zich kandidaat stelde voor het burgemeesterschap van Vlaardingen schreef Droog op Bruinsma's verzoek een heroïsch pr-vers. Het roept de vraag op of niet ook een stadsdichter grenzen moet trekken. "Dat doe ik ook", stelt Droog, "Ik schrijf niet voor racisten en rechts-extremisten. Verder moet een stadsdichter zonder aanzien des persoons te werk gaan. De stadsdichter zit vol plannen. Hij gaat deze dagen het riool in, hij wil ter inspiratie een dagje meedraaien met brandweer en de vuilnisophaler. Hij zal acte de presence geven als deze maand de wielerronde van Italië in Groningen start en hij wil een digitaal spreekuur voor Groningse amateurdichters openen.
Maar het allerliefst wil hij gedichten voordragen van stadgenoten die om de een of andere reden anoniem ter aarde worden besteld. Droog: "Bij navraag bleek dat dat zo'n vijftig keer per jaar het geval is. Die arme sloebers worden door de gemeente begraven. Er staat niemand aan hun graf. Dat lijkt me een mooie taak voor een stadsdichter. Op basis van de informatie die ik krijg zal ik een gedicht schrijven. Ik zie het als een vorm van respect van een respectloze samenleving die toestaat dat mensen in eenzaamheid kunnen sterven. Elk gedicht is een monumentje voor iemand die door niemand herinnerd wordt."

Vismarkt
Onderweg naar het Kunstenhuis waar Droog die avond een poëziebundel zal presenteren van een collega-Groninger gebeurt het. Net als we de straat over willen steken duikt een fietser op van links. De vrouw herkent Droog en fietst uitbundig groetend voorbij. Zo beleeft hij alsnog zijn zwaaimoment. De stadsdichter geniet.

Oswin Schneeweisz, HP/De Tijd, 12-4-2002 (verscheen op 10-4-2002)
overname niet toegestaan zonder uitdrukkelijke toestemming van de auteur: ohs@xs4all.nl

naar boven

naar boven

SPEELSE KNIPOGEN NAAR DE MEESTER

(...) De Groningse dichter Bart FM Droog beschuldigde Pfeijffer van plagiaat omdat hij op twee bladzijden hele stukken uit het beroemde gedicht The Waste Land van T.S. Eliot tegenkwam. Pfeijffer moest erom lachen. Hij zei dat het in zijn roman wemelt van verwijzingen naar Eliot en van citaten uit The Waste Land. Zelfs het thema van Rupert, de gefragmenteerdheid van het moderne stadsleven, heeft hij naar eigen zeggen aan The Waste Land ontleend. 'Het is allemaal onderdeel van het literaire spel van verwijzen en sampelen waar Eliot zelf de kampioen van was', zei Pfeijffer volgens de kranten. Hij zei er niet bij dat Eliot al zijn citaten en verwijzingen in noten nauwkeurig verantwoordde. Dat scheelt een slok op een borrel als we het over plagiaat hebben. (...)
(Herman Franke, Cicero, De Volkskrant, 12-4-2002)
klik hier voor hele artikel

naar boven

DAT ER BLOEDSOEP KOOKT

Jongeren willen best naar gedichten luisteren. Vooral als er ook deejays met dancemuziek optreden. Het nachtvullende totaalprogramma 'Maatregel' slaat bruggen tussen poëzie en muziek, theater en housefeest. Vanzelfsprekend is Simon Vinkenoog, inspirator van het genre, van de partij.

Het loopt inmiddels tegen half drie 's nachts als de hoofdact 'De Dichters uit Epibreren' zijn opwachting maakt in de grote zaal van het Nijmeegse theater Lux. Groninger Tjitse Hofman schreeuwt het uit op zijn verhoging: "Machine!" Harde technobeats beuken rond. Multi-instrumentalist Jan Klug produceert samen met deejay Nikolai de geluiden. Hofman trekt rare grimassen en beweegt zijn lichaam als een pop, zijn ogen verborgen achter een vervreemdend zwembrilletje. Industriële beelden op videoschermen illustreren zijn protest in woorden. Stampende machines pompen en duwen. De cadans van korte zinnen, bas en de samples van de deejay stuwen de dichter in zijn performance naar hoger sferen. Het is laat, het publiek wil en gaat los, het zwermt om hem heen en aanbidt de dichter, die meer en meer een artiest is. 'Roodvocht' heet het hoogtepunt van zijn act. Als een robot spuwt hij zijn gedachtekronkels.'Meer meer / en vooral meer/ en dat het mooi / roodvochtige ijlslaap / van stoom en stroom / dat er bloedsoep kookt / dat het borrelt / dat wij blootlijf / koudzweet en warm / rillen en alles willen / alles tegelijk / dat we dampen / stijgen en hopen / dat het licht uit / dat het donker'. Steeds sneller gaat het. Repeterend. Razend. Het is opzwepend, opwindend en overtreft alle grenzen die bestaan tussen poëzie, pop en theater.

'De Dichters uit Epibreren', Tjitse Hofman (27), Bart FM Droog (36) en de musicus Jan Klug (30), behoren tot de hoofdgasten van Maatregel, een avond waar deejays, dichters, veejays en muzikanten tot half zes in de ochtend een mix van performing poetry, dance, soundscape en videokunst produceren. Dichter Simon Vinkenoog (73) kijkt toe vanaf de trap. Gefascineerd volgt de veteraan zijn jongere collega's, terwijl rookmachines de dansende massa bedwelmen.
"Jongere bezoekers hebben er, in deze vorm, duidelijk meer sjeu in dan bij kale voordrachten," merkt Tjitse Hofman eerder op de avond op. "Alhoewel we dat niet te zwart-wit moeten zien. Wij zijn geen nobele ridders die ten strijde trekken tegen het vooroordeel als zou poëzie saai zijn. Zie het meer als een brug naar de danscultuur. Gedichten in een lekker smeuïge verpakking. Ach, en van de confrontatie met de tekst blijft heus wel wat hangen." Citerend uit eigen werk: "Alles is in orde naar 't schijnt." Collega Sieger Geertsma ziet het minder zonnig. "En nu maar hopen dat de muziek niet te hard staat, " grinnikt hij.
Geertsma, Olaf Zwetsloot en het trio Epibreren doden de tijd voor hun laat geprogrammeerde optreden van de nacht. Een blowtje, een biertje, broodjes op tafel. De Utrechtse Tjitske Jansen (31), enige dichteres in het gezelschap, gaapt. Het wordt een lange nacht. Ritmisch rollen de zinnen over de tafel. De dichters oefenen. Hofman: "Uit het hoofd kun je veel meer gevoel in je gedicht leggen dan wanneer je op een blaadje moet kijken. De overdracht wordt dan meer een performance. Ik zie mijn toeschouwers en 'word' als het ware een gedicht." Dat lijkt meer op acteren? Resoluut schudt Hofman zijn hoofd. "We zijn dan juist onszelf. De vleesgeworden tekst." Bart FM Droog valt hem bij. "Acteurs kunnen elke tekst brengen die ze willen. Dat zou mij niet lukken. Ik moet me er wel mee kunnen identificeren." Hij draagt vrij voor van Herman Gorter: "Zie, ik hou van je. Je bent zo lief met je kraagje zo wit." De dichters proesten het uit: "Gadver, wat zoet."
(fragment uit reportage van Amanda Kuyper, HP/De Tijd, 19-4-2002)

naar boven | terug naar interviewoverzicht

JAN KLUG EXPERIMENTEERT MET BEELD EN GELUID

Hij kan zonder zijn effectbakjes, maar liever niet. Voor Jan Klug belichamen die vervormende geluidseffecten zijn drang naar avontuur. Volgende week is hij te horen op Les Trois Jours.

Experimenteren en improviseren zijn de uitdagingen waaraan de in het Duitse Aken geboren en in het Oost-Friese Leer opgegroeide Klug (30) zich graag overgeeft. Niet alleen als blazer, maar ook als hij met de nieuwste elektronica werkt. De programmatuur waarmee hij momenteel in de weer is, bevindt zich zelfs nog in de ontwikkelingsfase.
Veel vertellen kan hij nog niet over de performance die hij volgende week zaterdag zal geven tijdens de slotdag van Les Trois Jours, het festival voor nieuwe Europese muziek. De afgelopen weken is hij samen met Sander Trispel - als beeldend kunstenaar ook actief in het videocollectief Channel Zero - vooral bezig geweest de software onder de knie te krijgen. Eerst werd een maand doorgebracht in de STEIM-studio's in Amsterdam, waar de twee naar hartelust mochten leren omgaan met de nieuwste versie van het programma LiSa (LiveSampling).
"Verder hebben we gewerkt met Key Stroke, waarmee video en audio bestuurd kunnen worden via midi", legt de in Groningen aan het conservatorium afgestudeerde Klug uit. Daarnaast bewijzen ook programma's als Live en Isadora hun diensten.
Het klinkt allemaal razend ingewikkeld, maar toch is het allerminst de bedoeling dat de performance alleen voor computerfanatici interessant zal zijn. "Het is inderdaad een technisch gebeuren, waarbij ik weer eens de twee studiejaren informatica die ik heb gevolgd kan gebruiken. Maar juist omdat ik al jarenlang met muziek bezig ben, weet ik wat ik wil horen. Ik heb hiermee altijd al willen experimenteren en met de nieuwe techniek is dat nu eindelijk mogelijk " Ik hoop echt dat het niet te nerdy wordt, maar het is natuurlijk wel een experiment."
Als voorbeeld van iemand die op een soortgelijke manier werkt noemt Klug de Nederlander Jeroen Hoffs, die als Eboman zijn dansmuziek koppelt aan beeld. De performance die Klug, Trispel en derde man Jeroen van Olphen uiteindelijk zullen geven, duurt ongeveer twintig minuten. "Daarbij gaat het om improvisatie en vrijheid, niets staat vast en is als het goed is ooit hetzelfde. Wij hebben alleen van tevoren materiaal gemaakt dat we op dat moment kúnnen gebruiken."
Hij doelt daarmee op de samples en beelden die naar believen tevoorschijn getoverd kunnen worden."De videobeelden worden direct aangestuurd door het geluid. Bij de muziek komen passende beelden waarmee ook geïmproviseerd kan worden. Het moet wel vloeiend gaan en een sfeer oproepen, ik hou zelf bijvoorbeeld niet van abstracte geluiden."
Voor Klug, die twee jaar tourde met Arling & Cameron, nog steeds de Dichters uit Epibreren begeleidt en speelt met de Jungle Warriors, is de voorstelling geslaagd als hij er een goed gevoel aan over houdt. "Als ik denk 'het is mooi', dan ben ik tevreden."

PERFORMANCE
De performance van Jan Klug (saxofoons, fluit en elektronica), Sander Trispel (beeld) en Jeroen van Olphen (drums en elektronica) is op zaterdag 4 mei onder de noemer Actonimpulse te zien en te horen tijdens Les Trois Jours in het Groningewr Grand Theatre.

LES TROIS JOURS
Les Trois Jours laat behalve in Groningen ook in Amsterdam, Rotterdam en Utrecht nieuwe geluiden horen uit Europa. Het driedaagse festival kent dit jaar, dankzij de start van de Giro, een Italiaans tintje. Op donderdag 2 mei vindt de aftrap plaats met optredens van De Jongens Driest, Michael Vatcher & Roy Paci en Nils Wolgram Root 70. Vrijdag 3 mei staan Sophia Domancich Quintet en Carlo Actis Dato Quartet op het programma, waarna op zaterdag Pole, Zero Tolerance, Actonimpulse en eriKm het evenement afsluiten. Meer informatie is te vinden op internet: www.grand-theatre.nl/troisjours

(Peter van der Heide, Dagblad van het Noorden, 26-4-2002)
naar boven | terug naar interviewoverzicht

NIJMEGEN - In LUX' literaire programma Zaal Zes Literaire Kritiek Live zijn vanavond twee spraakmakende schrijvers te gast: Abdelkader Benali en Ilja Leonard Pfeijffer.

Abdelkader Benali (1975) werd alom geprezen na het verschijnen van zijn debuutroman Bruiloft aan zee; hij werd gelauwerd met de Geertjan Lubberhuizen prijs voor het beste debuut en genomineerd voor de Librisprijs. Daarna duurde het maar liefst zes jaar voor zijn tweede roman, De langverwachte, uitkwam. Ook met dit nieuwe boek oogst Benali veel lof. Zijn gevarieerde, soms sprookjesachtige stijl wordt geroemd. Kritiek is er op zijn praatgraag proza met lange zinnen en heel veel details. En dan gaat het nog eens om zo'n twintig personages in zestig hoofdstukjes. Bijzonder is het vertelperspectief: een ongeboren meisje probeert vanuit de buik van haar moeder uit te vinden in wat voor omgeving zij terecht komt.

Tweede gast Ilja Leonard Pfeijffer (1968) is een spraakmakend dichter. In oktober 2001 ontstond er enige commotie in dichterland toen Pfeijffer in een artikel in Bzzletin verkondigde dat onbegrijpelijke poëzie altijd beter is dan makkelijke, waarmee hij zich de woede op de hals haalde van de Groningse Dichters uit Epibreren.

Dit jaar was het weer raak toen Pfeijffer door diezelfde Groningse dichters beticht werd van plagiaat. In zijn onlangs verschenen debuutroman Rupert en zijn nieuwe dichtbundel Dolores (respectievelijk deel 1 en 4 van een nog te completeren tetralogie) citeert hij uitgebreid The Waste Land van T.S. Eliot en andere topliteratuur. Een literair spel, noemde hij dat zelf. Hoe het ook zij, gespreksstof te over.

Tijdens de laatste Zaal Zes van dit seizoen wordt De langverwachte kritisch besproken door Liesbeth Eugelink en Jeroen Thijssen en Dolores door Victor Vroomkoning en Jenneke Harings. De beide gesprekken worden geleid door Marcel Maassen. De auteurs zelf lezen voor en dienen de critici van repliek. Vaste Zaal Zes-VJ Martijn Grootendorst zorgt voor bijpassende beelden en jingles.

Zaal Zes; Literaire Kritiek Live. Gasten: Abdelkader Benali en Ilja Leonard Pfeijffer, dinsdag 14 mei 2002 in zaal 6, LUX aan het Mariënburg in Nijmegen. Aanvang: 20.00 uur.
(De Gelderlander, 14-5-2002)
naar boven

INTERNATIONAAL POËZIEFESTIVAL KAN DOORGAAN

DEN HAAG - Het internationale poëziefestival Literair Paspoort in Den Haag gaat dit jaar door. De vorige manifestatie, twee jaar geleden, moest worden afgeblazen wegens onvoldoende subsidie.